اگر تا به حال جزییات کلیدی یک پروژه را از قلم انداخته باشید، حتماً با حس سرخوردگی، کاری که باید دوباره انجام شود و حتی زیانهای مالی ناشی از این بیتوجهی آشنایی دارید.
یک برنامهریزی عالی برای پروژه، جلوی این اشتباهات را میگیرد. با برنامهریزی میتوانید حتی کوچکترین جزئیات را از همان ابتدا مدیریت کنید و محصولات باکیفیتی را بدون مشکل (یا حداقل بدون مشکلاتی که قابل پیشبینی هستند) تحویل دهید.
شروع موفقیتآمیز یک پروژه نیازمند آیندهنگری است و سند نیازمندیهای محصول (PRD) باید بخشی از این فرآیند اولیه باشد. این سند، چکلیست نهایی توسعه محصول است که به شما اعتمادبهنفس لازم برای عرضه محصول را میدهد.
در ادامه، نحوه نوشتن یک PRD را همراه با نکات و قالبهای آماده برای کمک به شما بررسی میکنیم.
سند نیازمندیهای محصول چیست؟
یک PRD، سندی کلان است که ویژگیها و مشخصات محصولی را که روی آن کار میکنید، خلاصه میکند. در ابتدای یک مسیر توسعه، تیم شما با ذینفعان همکاری میکند تا این نیازمندیها را تعیین کرده و روی یک برنامه اجرایی به توافق برسند. سپس این گفتگوها را در یک PRD مکتوب میکنید تا همه بدانند تیم محصول باید چه جزئیاتی را به خاطر بسپارد.
یک سند نیازمندیهای محصول باید در چند صفحه، کالا یا خدماتی را که میسازید، مخاطبان هدف آن و نحوه سودمندی محصول برای کاربر نهایی نمونه (پروتوتایپ) را توضیح دهد. با در نظر گرفتن همه این اطلاعات، معمولاً قبل از تعیین نیازمندیها، به کمی تحقیق و برنامهریزی نیاز دارید. شما بهطور کلی یک PRD را در ابتدای فرآیند ایجاد میکنید، اما مراحلی مانند طوفان فکری و تحلیل بازار وجود دارند که پیش از آن انجام میشوند.
نحوه نوشتن سند نیازمندیهای محصول
منسجمترین PRDها هدف اصلی، چشماندازها، ویژگیها و معیارهای انتشار محصول را پوشش میدهند. اما بسیاری از اسناد مفصلتر هستند؛ با توجه به اینکه تمام وظایف بعدی به این سند ارجاع داده میشوند، دقیق و جامع بودن کار هوشمندانهای است.
در ادامه نحوه نوشتن یک PRD جامع آمده است:
۱. تعریف محصول
در بخش آغازین، برنامه خود را خلاصه کنید. محصولی که خواهید ساخت، تیم پروژه، ذینفعان و تاریخ تقریبی انتشار را مشخص کنید. همچنین باید توضیحی درباره هدف محصول بنویسید؛ اینکه چه مشکلاتی را از مخاطبان هدف برطرف میکند و این «پرسونای خریدار» دقیقاً چه کسی است. هر اطلاعات کلان دیگری را که نشان میدهد محصول چگونه برای کاربر نهایی ارزش خلق میکند، ارائه دهید.
۲. تعیین اهداف
اهداف تیم برای فرآیند توسعه محصول را بنویسید. این بخش به شما اجازه میدهد عمیقتر به این بپردازید که چرا این محصول هم به نفع کاربر نهایی و هم به نفع شرکت سازنده است. اهدافی به صورت SMART (مشخص، قابل اندازهگیری، دستیافتنی، مرتبط و دارای محدودیت زمانی) ایجاد کنید که بتوانند بعداً به عنوان معیارهای سنجش عمل کنند.
۳. شناسایی فرضها و محدودیتها
- فرضها (Assumptions): نکات یا موانعی هستند که میدانید در طول فرآیند توسعه محصول با آنها مواجه خواهید شد و معمولاً به نیازهای کاربر نهایی مربوط میشوند.
- محدودیتها (Constraints): به فشارها یا محدودیتهای خارجیِ ناشناختهای اشاره دارند که پتانسیل تأثیر منفی بر روند کار را دارند؛ مانند کار با یک تامینکننده جدید.
تعریف آنها از همان ابتدا به شما امکان میدهد انتظارات نهایی از محصول را دقیقتر تعیین کنید.
۴. محدود کردن محدوده کار (Scope)
مشخص کنید چه مواردی درون محدوده پروژه قرار میگیرند و چه مواردی خارج از آن هستند. نوع پروژه هرچه که باشد، تعیین این مرزها به جلوگیری از «خزش محدوده» (Scope Creep) – یعنی اضافه شدن کارهایی که خارج از برنامه پروژه است – کمک کرده و تیم را در مسیر درست نگه میدارد.
۵. لیست کردن ویژگیها (Features)
ویژگیهای اصلی محصول را شناسایی کرده و نحوه استفاده کاربران نهایی از این کالا، خدمت یا نرمافزار را شرح دهید. هر نیازمندی را با جزئیات هرچه بیشتر توصیف کنید تا هر همتیمی یا ذینفعی که سند را بررسی میکند، متوجه شود چه چیزهایی در محدوده پروژه قرار دارد. تمرکز اصلی PRD روی نیازمندیها است، بنابراین این بخش باید بسیار غنی و محکم باشد.
۶. تعریف معیارهای انتشار
در این مرحله، معیارهایی را مشخص کنید که تعیین میکنند آیا محصول شما آماده ارائه به مشتری هست یا خیر. این معیارها میتواند شامل یادداشتهایی درباره عملکرد (Functionality)، قابلیت استفاده (Usability) و قابلیت اطمینان (Reliability) باشد. هنگامی که این گزینهها را تیک زدید، میتوانید با اطمینان خاطر یک محصول باکیفیت را به مخاطبان هدفی که مشتاق استفاده از آن هستند، عرضه کنید.
۷. تعیین معیارهای موفقیت
روشی را برای تایید کارها و اطمینان از آماده بودن محصول برای مشتری (که در مراحل بالا توضیح داده شد) مشخص کنید. وقتی پروژه توسعه محصول را شروع میکنید، میتوانید این معیارها را ردیابی کنید تا مطمئن شوید چیزی را از قلم نانداختهاید.
معیارهایی که در این مرحله تعیین میکنید معمولاً تاریخهای تحویل و سطوح بهرهوری هستند. شما میتوانید این موارد را با سیستمهایی مانند بردهای کانبان (Kanban)، نمودارهای گانت (Gantt) یا نمودارهای Burndown ردیابی کنید؛ هرکدام که برای تیم شما بهتر جواب میدهد.
نمونه سند نیازمندیهای محصول (PRD)
تصور یک ایده محصول برنده به اندازه کافی سخت هست؛ بنابراین اجازه دهید یک قالب آماده به شما کمک کند. قالب PRD در ابزار ناشن (Notion) مکانی عالی برای شروع است. در ادامه نحوه استفاده از این قالب اولیه آورده شده است:
زمینه (Context)
از این بخش برای تعریف محصول خود در چند جمله استفاده کنید. اگر روی اپلیکیشنی کار میکنید که به کاربران کمک میکند عادات و علایق مطالعه خود را ردیابی کنند، بنویسید که چگونه این کار را انجام خواهید داد. شاید اپلیکیشن را با سایتهای موجود کتاب الکترونیکی یکپارچهسازی (Integrate) کنید.
در این مرحله، باید مشخص کنید چه کسانی روی پروژه کار خواهند کرد (مانند تیم توسعه) و ذینفعان (مانند مشتری نهایی و کاربران) چه کسانی هستند. به این موضوع اشاره کنید که چگونه این محصول مشکلات کاربران را حل میکند؛ مثلاً با اجازه دادن به آنها برای ردیابی عادات مطالعه در یک جا، صرفنظر از منبع متن کتاب.
قالب PRD
اهداف و شاخصهای کلیدی عملکرد (Goal and KPIs)
این قالب PRD، مراحل هدفگذاری و تعیین معیار را با هم ترکیب میکند و به شما کمک میکند همزمان با تعیین اهداف، به نحوه ردیابی آنها نیز فکر کنید. اگر برای شما راحتتر است که این بخشها را جدا نگه دارید، میتوانید قالب را سفارشیسازی کنید. اما در ادامه نمونهای از استفاده از این بخش به همین صورت، همراه با معیارهایی برای سنجش هر هدف آمده است:
- هدف ۱: یکپارچهسازی با تمام اپلیکیشنهای اصلی کتاب الکترونیکی
- معیار ۱: عدم دریافت هیچگونه بازخورد از سوی مشتریان مبنی بر نبود یکپارچهسازیها
- هدف ۲: خلق برترین اپلیکیشن در نوع خود
- معیار ۲: رسیدن به رتبه ۱ در فروشگاههای اپلیکیشن مانند گوگل پلی
- هدف ۳: تضمین درک دقیق از علایق مطالعه کاربران
- معیار ۳: حفظ نرخ خطای ۵ درصدی در بازخوردهای مربوط به علایق مطالعه مشتریان
محدودیتها و فرضها
در این بخش از قالب، جزئیات محدودیتهای پروژه را بنویسید (همان فرضها و محدودیتهایی که قبلاً به آنها فکر کردهاید). شاید تیم توسعه نتواند یکپارچهسازی با تمام اپلیکیشنهای برتر کتابخوانی را تضمین کند. در عوض، میتوانید تصمیم بگیرید که یکپارچهسازیها را به صورت مرحلهای عرضه کنید و کاربران را از طریق بهروزرسانیهای ایمیلی در جریان موارد جدید قرار دهید.
وابستگیها (Dependencies)
وابستگیها عواملی هستند که پروژه شما به آنها متکی است و بدون آنها نمیتوانید محصول را عرضه کنید. از این بخش برای تعیین سایر عناوین سند مانند معیارهای انتشار، ویژگیها یا محدوده کار استفاده کنید.
در این مثال، ایجاد ارتباط و یکپارچهسازی با اپلیکیشنهای برتر مطالعه، یک وابستگی است؛ یعنی یکی از اهداف اصلی که اپلیکیشن مطالعه باید آن را برآورده کند. آماده بودن این ویژگی احتمالاً یک معیار انتشار و ویژگی کلیدی نیز هست، زیرا برای محصولی که عرضه میکنید حیاتی است.
وظایف (Tasks)
قالب Notion همچنین دارای یک ویژگی کاربردی برد کانبان (Kanban Board) است که به شما امکان میدهد به محض آماده شدن، برنامهریزی وظایف را شروع کنید. با سه ستون ساده – «شروع نشده»، «در حال انجام» و «تکمیل شده» – میتوانید وظایف کاری را بر اساس وضعیت فعلی آنها سازماندهی کنید و به سرعت پیشرفت کلی توسعه را به تصویر بکشید.
وظایف PRD
محصول بعدی خود را با Notion برنامهریزی کنید
ناشن فقط یک قالب PRD ندارد، بلکه چندین قالب متنوع دارد و میتوانید نکات مربوط به نحوه نوشتن سند نیازمندیهای محصول را در آن پیدا کنید. اجازه دهید Notion در تمام طول فرآیند نیازمندیهای محصول راهنمای شما باشد.
پلتفرم Notion همچنین به شما امکان میدهد تمام جنبههای مدیریت پروژه و محصول را با اطلاعات مفید کاوش کنید؛ از نوشتن پروپوزالهای تجاری گرفته تا تخمین هزینه و تلاش با استفاده از متدولوژی رتبه تقریبی بزرگی (ROM). شما همچنین میتوانید ارتباطات خود را ارتقا دهید و اطلاعات محصول را به شکلی کارآمد به مخاطبان هدف خود برسانید.
آیا مایلید بخش خاصی از این سند (مانند شاخصهای کلیدی عملکرد یا نحوه نوشتن اهداف SMART) را بیشتر باز کنیم یا برای محصول خودتان یک نمونه بنویسیم؟
ترجمه شده از (+)